De uitbreiding van de NAVO en de mogelijke reactie van Rusland

20.02.2022

De huidige confrontatie tussen Rusland en het Westen is niet het resultaat van een plotselinge samenloop van omstandigheden: de tegenstellingen bouwen zich al jaren op en de kwestie gaat niet meer alleen over Oekraïne, waar in 2014 een door de VS gesteunde staatsgreep plaatsvond, maar presenteert tegengestelde visies op de wereldpolitiek.

Nog vóór de ineenstorting van de Sovjet-Unie kreeg Michail Gorbatsjov de verzekering dat het Noord-Atlantisch bondgenootschap zich na de eenwording van Duitsland niet naar het oosten zou uitbreiden, en daarna werd dit alles helemaal vergeten.

Hoewel de Sovjet-Unie ontbonden is, is Rusland haar opvolger, zodat de verplichtingen ook tegenover Rusland moesten worden nagekomen. Het probleem is dat ze niet opgeschreven zijn. Dit was een mondelinge belofte, hoewel alle woorden ervan gecodificeerd zijn.

De voorstellen van Rusland voor de reorganisatie van de Europese en, meer in het algemeen, van de veiligheid in de wereld bevatten dan ook de eis om dit alles schriftelijk te formaliseren. Maar zelfs na het officiële antwoord van de VS zei minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken dat zij er de voorkeur aan gaven alles onder vier ogen te bespreken in plaats van documenten te publiceren.

Waarom doet hij zo geheimzinnig, misschien verbergen de VS iets voor hun NAVO- en Oekraïense partners? Hoogstwaarschijnlijk wel. Want zelfs binnen de NAVO zijn er verschillende opvattingen over het toelaten van nieuwe leden.

En in de Verenigde Staten zijn velen tegen de uitbreiding van de NAVO. Samuel Charap van de Rand Corporation schreef dat "in december 1996 de NAVO-bondgenoten verklaarden dat zij "geen intentie, plannen of reden hadden om kernwapens te plaatsen op het grondgebied van nieuwe leden, de zogenaamde Drie Nee's. Deze verklaring werd afgelegd voordat een van de nieuwe leden tot het bondgenootschap toetrad. Als het voor de NAVO 25 jaar geleden aanvaardbaar was om een dergelijke verbintenis tot zelfbeperking aan te gaan, dan zou het vandaag aanvaardbaar moeten zijn.

Ik denk dat dit een redelijk commentaar is op de eventuele opneming van Oekraïne en Georgië in het bondgenootschap.

Verscheidene structuren die dicht bij het Amerikaanse Ministerie van Defensie en het militair-industrieel complex staan, dringen er echter op aan dat nieuwe leden worden toegelaten.

De kunstmatige crisis rond Oekraïne

Maar de kunstmatige crisis rond Oekraïne is in het voordeel van de VS, omdat zij de Europese partners van de NAVO onder controle heeft, onder meer door de inzet van militaire contingenten in Oost-Europese landen. Anderzijds heeft de escalatie ook een economische kant, omdat zij een rechtvaardiging is voor het opleggen van sancties aan Rusland en het belemmeren van de handelsbetrekkingen van Moskou met de Europese landen.

Dit blijkt duidelijk uit het voorbeeld van de Nord Stream Two pijpleiding: de opzettelijke blokkade leidde tot een tekort aan gasreserves in het winterseizoen in de Europese landen en tot een stijging van de prijzen. En de VS maakten daar gebruik van door vloeibaar schaliegas naar Europa te sturen. Als gevolg daarvan worden de Europese consumenten gedwongen te veel te betalen voor bevoorradingsdiensten en maken de Amerikaanse bedrijven winst.

De VS en hun partners, met name het VK, hebben op andere gebieden soortgelijke scenario's gelanceerd. Verscholen achter het begrip "hybride oorlogsvoering", dat de VS en de EU aan Rusland toeschrijven, voeren zij die zelf met andere middelen, waarbij zij het internationale recht schenden en zich mengen in de soevereine aangelegenheden van andere staten.

Rusland na het einde van de unipolaire hegemonie van de VS

Het is echter duidelijk dat Rusland een andere staat vertegenwoordigt dan twintig of dertig jaar geleden. Er is niet langer sprake van een unipolaire hegemonie van de VS, wat te zien is aan het voorbeeld van de machtsgroei van China en de pogingen van verschillende staten, bijvoorbeeld in het Midden-Oosten, om een eigen koers te varen op het gebied van de buitenlandse politiek.

Rusland kan en zal de dictatuur van de Verenigde Staten en de NAVO niet volgen, maar zal blijven ijveren voor een rechtvaardiger multipolaire wereldorde.

Natuurlijk houdt Rusland, gezien de agressieve verklaringen en bedoelingen van de VS en de NAVO, rekening met het risico van een militaire confrontatie en ontwikkelt het tegenmaatregelen, waaronder een strategie van afschrikking.

Een van de scenario's zou dan ook de uitvoering van het project "Caribische Crisis-2" kunnen zijn. In het begin van de jaren zestig was de plaatsing van kernraketten op Cuba het gevolg van het feit dat de VS de eersten waren die hun raketten in Turkije hadden opgesteld.

Natuurlijk zwijgt de Westerse propaganda over dit feit en herinnert alleen aan het Sovjet-initiatief dat het grondgebied van de Verenigde Staten rechtstreeks bedreigde. Wij moeten erop voorbereid zijn dat elk Russisch verzet tegen de NAVO-provocaties en -uitbreidingen op dezelfde manier zal worden geïnterpreteerd. Wij zijn eraan gewend dat Rusland van elk probleem de schuld krijgt.

Rechten zijn van en voor allen

Als wij verwijzen naar de woorden van de secretaris-generaal van de NAVO, Jens Stoltenbreg, dat er "het recht van elke natie is om haar eigen veiligheidsmaatregelen te kiezen", dan zou het prachtig zijn als Servië van dat recht gebruik zou maken en de Russische strijdkrachten zou uitnodigen om te helpen haar eigen veiligheid te verzekeren (met inbegrip van de terugkeer van de controle over Kosovo en Metohija).

De vraag is: zal de Servische leiding, die voortdurend onder druk van het Westen staat, deze stap zetten? Is het misschien de moeite waard Belgrado een aanbod te doen dat het niet kan weigeren? De kwestie van de gasprijzen zou zeer nuttig zijn, aangezien de huidige tarieven nog slechts enkele maanden zullen gelden vóór de uitslag van hun volgende verkiezingen in april.

Bovendien heeft ook de Republika Srpska in Bosnië-Herzegovina Russische hulp nodig na de politieke crisis die vorig jaar begon: de Servische kant heeft de benoeming van de Hoge Vertegenwoordiger van de EU niet erkend wegens procedurele onregelmatigheden. Ook Rusland erkende deze vertegenwoordiger niet.

Interessant is dat Kroatië zeer onlangs in een aantal kwesties solidariteit met Rusland heeft betoond, zowel in Bosnië en Herzegovina, met de bedoeling de status quo ten aanzien van de Kroatische bevolking te handhaven, als ten aanzien van de toetreding van Oekraïne tot de NAVO.
Nu zouden volgens mij niet Europese mogendheden, maar Euraziatische mogendheden kunnen helpen om de situatie in het Caraïbisch gebied en in Latijns-Amerika als geheel in evenwicht te brengen, en dat zijn Rusland en China.

Het tweede scenario is strategischer en meer op de lange termijn gericht. Het is de vorming van een politiek-militaire alliantie van een niet-westers collectief. In het ideale geval zouden Rusland, China en Iran de hoofdrolspelers zijn. De toetreding van Syrië, Wit-Rusland, Venezuela, Nicaragua en Cuba zou een Latijns-Amerikaanse dimensie geven en een overeenkomstig signaal aan de VS afgeven.

Er zijn ook verschillende belangrijke staten in Afrika die pro-Russisch zijn, bijvoorbeeld Algerije en Egypte. Een actiever engagement van neutrale landen kan op middellange en lange termijn resultaten opleveren. Er is ook een duidelijk inzicht nodig in de behoeften van de potentiële partners en een bereidheid om te helpen bij de aanpak daarvan.

In het algemeen is een grotere interactie van alle landen die de dictatuur van de VS niet aanvaarden en die onder sancties of blokkades staan, van vitaal belang om hun soevereiniteit te beschermen en een evenwichtiger wereldarchitectuur tot stand te brengen.

Bovendien zal elke stap om de tegenstellingen binnen de NAVO te vergroten, nuttig zijn. Hoewel Brussel Rusland zal beschuldigen van het voeren van hybride oorlogsvoering (wat reeds het geval is, ongeacht de daden of nalatigheden van Moskou), geloof ik dat het beter is dat Rusland een actieve houding aanneemt dan dat het werkeloos toeziet.

Er zijn ernstige wrijvingen tussen Turkije en de Europese NAVO-leden. Er zijn zelfs territoriale geschillen tussen de Verenigde Staten en Canada. Het is nodig dergelijke tegenstellingen te vinden en mechanismen te ontwikkelen om de verschillen tussen het westerse bondgenootschap te vergroten. In het algemeen is het Westerse bondgenootschap een kunstmatig conglomeraat. Het is nodig om het streven van de EU naar Europese autonomie te ondersteunen, een strategisch initiatief dat vooral door Frankrijk en Duitsland wordt gesteund.

Versterk bestaande allianties en pleit voor nieuwe

Parallel daaraan moet Rusland regionale initiatieven versterken, zoals de Verdragsorganisatie voor collectieve veiligheid en de Euraziatische Economische Unie.

In het kader van de CSTO moet de militaire macht worden vergroot, en in de Euraziatische Economische Unie moet de politieke component worden versterkt. In de Midden- en Zuid-Amerikaanse regio is er de versterking van de CELAC en de regionale integratie, waarbij de invloed van de Verenigde Staten wordt uitgesloten. De Euraziatische Economische Unie en CELAC werken inderdaad op elkaar in. Dit proces moet worden versterkt via verschillende multilaterale initiatieven.

Aan het eind van de 19e eeuw sprak de Cubaanse revolutionair José Martí over het belang van evenwicht tussen de krachten in de wereld in het kader van de onafhankelijkheid van West-Indië van Spanje. Voor een dergelijk evenwicht was de aanwezigheid van ten minste twee Europese mogendheden in de regio nodig. Hij zag toen in Duitsland en Engeland zulke garanten, die ook de expansie van de Verenigde Staten in het Caraïbisch gebied zouden controleren.

Nu zouden volgens mij niet Europese mogendheden, maar Euraziatische mogendheden kunnen helpen om de situatie in het Caraïbisch gebied en Latijns-Amerika als geheel in evenwicht te brengen, en dat zijn Rusland en China.